31

فروردین
1401

شناخت امام زاده های تهران

ارسال شده توسط: گروه تحریریه آرامش سفر/ 16 0

تهران با تمام داستان‌ها و ماجراهایش، در طول سالیان بسیار ۳۳۰ امام زاده جلیل‌القدر را در دل خود جای داده است. این امام زادگان پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در طرح جامع بازسازی شدند و تغییر چهره دادند. بیشتر اماکن مقدسه شهر تهران، در روستاهای آن واقع شده‌اند و نسبت اکثر‌ آن‌ها به امام موسی کاظم‌ علیه‌السلام‌‌ می‌رسد.

ما در این مقاله سعی کرده‌ایم تا از میان این اماکن متبرک، برخی را به شما عزیزان معرفی کنیم تا در سفرها و تهران‌گردی‌ها برایتان مفید باشد.

امام زاده داوود تهران

شاید یکی از مطرح‌‌‌ترین امام زاده های تهران،‌‌‌ امامزاده داوود است. این امام زاده در کوهستان‌های شمال غربی تهران و ۱۵ کیلومتری فرحزاد واقع شده است؛ جایی در آب و هوای کوهستانی و سردسیر. مسافران معمولا در راه سفرهای خود به شهرهای شمالی ایران، این امام زاده گرامی را زیارت‌‌ می‌کنند. نسبت این امام زاده بزرگوار به امام زین العابدین‌ علیه‌السلام‌ و عمر و قدمت بنای امام زاده به دوران صفویه‌‌ می‌رسد. در روزهایی که آب و هوا مناسب باشد و به ویژه آخر هفته‌ها،‌‌‌ امام زاده داوود زائران بسیاری دارد. مغازه‌های اغذیه فروشی، خرید سوغات و اتاق‌های کرایه‌ای از امکاناتی است که اطراف امام زاده برای مسافرین تعبیه شده است.

امام زاده های تهران – امام زاده داوود

امام زاده صالح تهران

میدان تجریش و حرم مطهر امام زاده صالح بن موسی الکاظم ‌‌‌علیه‌السلام، با یکدیگر عجین شده‌اند. این امام زاده جلیل‌القدر که بنا بر روایات مستند برادر امام رضا‌ علیه‌السلام و پسر امام هفتم شیعیان هستند، سال‌ها است که در منطقه شمال تهران زائران و مجاوران بسیاری را پذیرا است. به دلیل موقعیت مکانی این امام زاده که در میان بازار تجریش واقع شده است، همه روزه افراد بسیاری به زیارت این مقام گرامی‌‌ می‌روند.

از گذشته‌های دور نذر نمک برای مجاوران و نذر گندم برای پرندگان همیشگی حرم مطهر، متدوال و مرسوم شده است. پس از حمله مغول‌ها به ایران که این بنای تاریخی کاملا تخریب شده بود، چندین‌بار مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است. نام هلاکو میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار که بنا بر شهادت الواح موجود در حرم مطهر، در سال ۱۲۱۰ تعمیراتی را در آن اجرا کرده است و مرحوم حسن فداکار که در سال ۱۳۲۳ خورشیدی کاشی‌کاری مجدد گنبد را عهده‌دار شده است، در تاریخ مرمت‌ها و بازسازی‌های حرم به چشم‌‌ می‌خورد. سرانجام در سال ۱۳۶۸ آخرین تغییرات در گنبد بارگاه انجام شد و تاکنون نیز به همان شکل حفظ شده است.

در حیاط باصفای امام زاده، مزار شهدا نگینی است که هر بیننده‌ای را به خود جذب‌‌ می‌کند؛ پیکر پاک دو تن از شهدای هسته‌ای ایران عزیزمان یعنی شهید شهریاری و رضایی‌نژاد در جوار بارگاه ملکوتی امام زاده صالح‌ علیه‌السلام آرام گرفته است.

برای زیارت این امام زاده عالی‌مقام، کافی است خودتان را به میدان تجریش برسانید و گلدسته‌ها و گنبد این بارگاه منور را مشاهده کنید.

امام زاده های تهران – امام زاده صالح

امام زاده علی اکبر تهران

محله چیذر، یکی از با اصالت‌‌‌ترین محله‌های شهر تهران است؛ محله‌ای که نگینی گران‌بها را در قلب خود جای داده است. حرم مطهر امام زاده علی اکبر‌ علیه‌السلام و گلزار شهدای آن، همه‌روزه میزبان زائران و مجاوران است. شجره این امام زاده را بنا بر روایات گوناگون، به امامان چهارم و هفتم شیعیان نسبت داده‌اند.

در مجاورت این امام زاده گرامی، پیکر پاک و مطهر بیش از ۵۶۰ شهید از شهدای دوران دفاع مقدس، شهدای هسته‌ای، شهدای مدافع حرم و شهیدان گمنام به خاک سپرده شده‌اند. علاوه بر این، موزه گلزار شهدای امام زاده نیز مکانی است که در خود یادگاری‌های فراوانی از شهدای بزرگوار ما را حفظ‌‌ می‌کند و دیدن آن خالی از لطف نیست.

برای زیارت این مکان مقدس، به محله چیذر بروید و در میدانی به همین نام بارگاه امام زاده علی اکبر را مشاهده کنید.

امام زاده های تهران – امام زاده علی اکبر

امام زاده زید تهران

بنای اولیه‌‌‌ امام زاده زید که در بازار تهران واقع شده است، بنا بر مستندات به دست آمده از صندوق عتیقه روی قبر، به سال ۹۰۲ باز‌‌می‌گردد. نسبت این امام زاده بزرگوار، به امام حسن مجتبی علیه‌السلام‌‌ و قدمت بنای آن به دوران قاجارها‌‌ می‌رسد. نخستین‌بار آسیه خانم مادر فتحعلی‌شاه قاجار، به شکرانه تخت‌نشینی پسرش، اقدام به مرمت و بازسازی این امام زاده کرد.

امام زاده های تهران – بقعه امامزاده زید

کتیبه‌ای از خشت‌های کاشی لاجوردی رنگ با خط ثلث سفید، گل بوته‌ای قرمز و سبز و اسلیمی های نازک طلایی در بالای دیوار حرم قرار گرفته است. در این کتیبه اگر سوره دهر و ادامه آیات هل أتی را بخوانیم، به خط نستعلیق گوشه شمالی از غرب که اشعاری به خط ریز نوشته شده‌‌ است می‌رسیم که به حساب ابجد، تاریخ ۱۲۴۵ هجری قمری را نشان‌‌ می‌دهد؛ یعنی پنج سال پیش از پایان سلطنت فتحعلی‌شاه.

از مستندات موجود در کتیبه‌های حرم مطهر‌‌‌ امام زاده زید چنین به دست آمده است که کامران میرزا در توسعه صحن و ایوان بنای این‌‌‌ امام زاده تلاش بسیاری به خرج داده است. پسر هفت‌ساله کامران میرزا هم در همین حرم مطهر مدفون است که بر سنگ قبر بسیار زیبای آن تصویر حجاری‌شده او دیده‌‌ می‌شود.

علاوه بر این، مقبره لطفعلی‌خان‌ زند‌ که به دست آقامحمدخان قاجار به قتل رسید است نیز در این حرم مطهر قرار دارد. گفتنی است که این بنا در سال ۱۳۱۵ با شماره ثبت ۲۵۹ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

امام زاده های تهران - سنگ قبر پسر کامران میرزا در امام زاده زید

امام  زاده یحیی تهران

امام زاده یحیی از جمله معروف‌‌‌ترین امام زاده های تهران است که در محله عودلاجان قرار دارد. باتوجه به متنون نگاشته شده در صندوقچه روی مزار، نسبت این امام زاده بزرگوار به امام زین‌العابدین‌ علیه‌السلام‌‌ می‌رسد. علاوه بر پیکر مطهر‌‌‌ امام زاده یحیی، آرامگاه امام زاده محمد برادر امام زاده یحیی و همچنین مرحوم بهاءالملک همدانی نیز در این حرم مطهر واقع شده است.

در تاریخ آمده است که همسر امام زاده یحیی، دخترعمه سلطان‌ سنجر یکی از پادشاهان سلجوقی بوده که طغرل‌بیک سلجوقی او را تکریم‌‌ می‌کرده است و هنگامی که محمد خوارزمشاه، طغرل‌بیک را از سر راه بر‌‌می‌دارد، امام زاده یحیی را نیز به شهادت می‌رساند.

بنای این بارگاه مطهر قدمتی ۸۰۰ساله در زمان خوارزمشاهیان دارد که مساحت آن ۱۵۰۰مترمربع است. در طول زمان گنبد مخروطی این مکان مقدس تخریب شده بود که در سال‌ ۱۳۵۲ بازسازی شد.

ساختمان اولیه امام زاده از یک برج خشتی هشت‌‌ضلعی و گنبدی هرمی‌شکل با ۱۲ضلع تشکیل‌‌ می‌شده است که در سال ۱۳۱۸ کاملا تخریب شد و یکسال بعد یک مؤسسه دولتی جای آن را گرفت. البته مقبره امام زاده که در یک سرداب با عمق ۴متر قرار گرفته بود، از این تخریب در امان ماند که همین امر موجب شد تا در سال ۱۳۲۰ بنای امام زاده به همان شکل بنای گذشته، مجددا ساخته شود.

به مرور و طی سالیان متمادی، به مساحت این حرم اضافه شد و در سال ۱۳۳۰ مساحت آن ۱۵برابر مساحت کنونی شده بود. پس از تغییراتی که در سال ۱۳۲۴ در این بنا انجام شد، تا سال ۱۳۶۸ هیچ مرمت و بازسازی‌ای در آن اتفاق نیفتاد؛ اما متأسفانه در جنگ ایران و عراق و بر اثر موشک‌باران رژیم بعثی، این بنا به شدت آسیب دید. در سال‌های اخیر تلاش‌های بسیاری در راستای مرمت و حفظ و نگهداری این بارگاه مقدرس و همچنین توسعه آن صورت گرفته است.

در کنار همه این گفتنی‌ها، باید از چنار ۹۰۰ساله همجوار این امام زاده هم بگوییم؛ چناری کهنسال که در سال ۱۳۳۰ در وزارت فرهنگ و اداره باستان‌‌شناسی به ثبت ملی رسیده است. همچنین بنای امام زاده نیز در تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۱۴، در آثار ملی ایران به شماره ۲۴۱ به ثبت رسیده است.

امام زاده های تهران – امام زاده یحیی

امامزاده پنج‌تن تهران

امام زاده پنج‌تن از جمله‌‌‌ امام زاده های تهران است که در شمال شرقی این شهر و در محله‌ای به نام لویزان بنا شده است. امام زادگان سالم، ابوطالب، صائم، رحیم و حسین، در این بقعه مبارک آرمیده‌اند. نسبت این بزرگوارن به امام چهارم شیعیان‌‌ می‌رسد. در حیاط باصفای این امام زاده که ایوان آینه‌کاری‌شده آن زیبایی‌اش را چندبرابر کرده است، قبرستانی کوچک قرار دارد که آرامگاه ابدی مردمان محلی و سایرین است. رواق مبارک این بنا بسیار زیبا و دلنشین است و در عین کوچکی، بسیار آرامش‌بخش و معنوی است. در سال ۱۳۷۳ ساختمان و محوطه امام زاده مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و به وسعت آن افزوده شد.

برای زیارت این بزرگوارن کافی است خودتان را به محله لویزان برسانید و درست در قلب این محله قدیمی، به این مکان مقدس برسید.

امام زاده های تهران – امام زاده پنج‌تن

امامزاده حسن تهران

بقعه امام زاده حسن که از نوادگان امام حسن مجتبی علیه‌السلام است، در خیابان قزوین و بخش جنوب غربی تهران واقع شده است. گنبد و بارگاه این امام زاده گرامی وسیع و بزرگ است. تزئینات مقرنس و آیینه‌کاری در جای جای رواق‌های حرم به چشم‌‌ می‌خورد. بسیاری از این تزئینات و آینه‌کاری‌ها در سال ۱۳۵۸ توسط محمدرضا نوید، هنرمند معاصر انجام شده است.

کتیبه‌ای به خط نستعلیق و اشعار و صلوات روی صندوق چوبی‌ای میان ضریح مبارک‌‌‌ امام زاده حسن به صورت برجسته روی مزار قرار دارد که بنا بر مستندات، به زمان فتحعلی‌شاه قاجار باز‌‌می‌گردد.

در این مکان مقدس و در سال‌های اخیر، یک درمانگاه خیریه دایر شده است و به خدمتگزاری نیازمندان‌‌ می‌پردازد. در اطراف این امام زاده اماکن تجاری بسیاری مشغول فعالیت هستند و همین امر موجب‌‌ می‌شود تا روزانه زائرین فراوانی میهمان سفره کرامت این بزرگوار باشند.

امام زاده های تهران – امام زاده حسن

 

امام زاده سید اسماعیل تهران

نسب امام زاده اسماعیل که در خیابان شهید مصطفی خمینی و در نزدیکی میدان سید اسماعیل قرار دارد، به امام علی‌النقی علیه‌السلام‌‌ می‌رسد. این امام زاده در میان بازار تهران واقع شده است و اهالی بازار و مردم عامه روزانه زائر آن‌‌ می‌شوند. میدان، آب‌انبار، مسجد – مدرسه فیلسوف‌الدوله و بازار سید اسماعیل بخش‌های مختلف این بنای تاریخی هستند.

صحن، ایوان، رواق، بقعه و مسجد، بنای کنونی این امام زاده وسیع را تشکیل‌‌ می‌دهند. مساحت صحن امام زاده که به شکل یک مستطیل است، ۲۳ در ۳۵ متر است و دارای سه ورودی است. سازه این بنا بسیار ساده، اما در عین حال زیبا و دلنشین است. نماهای چهار طرف صحن بدنه‌ای آجری دارند و با کاشی‏کاری‏‌های معقلی و خوش‏‌نقشی تزئین شده‌اند.

اگر گذرتان به بازار تهران بیفتد، در اوقات شرعی بانگ اذان را از این بارگاه‌‌ می‌شونید و‌‌ می‌توانید در حریم ساده و بسیار آرامش‌بخش آن، یک نماز عابدانه را تجربه کنید. فراموش نکنید که این سازه علاوه بر جنبه معنوی و مذهبی، یک بنای تاریخی و اصیل است.

امام زاده های تهران – امام زاده سید اسماعیل

امام زاده قاسم تهران

امام زاده قاسم یکی دیگر از امام زاده های تهران است که عامه مردم آن را‌‌ می‌شناسند. بارگاه مقدس امام زاده قاسم در روستای دژعلیا و در ارتفاع ۱۷۰۰ متری قرار دارد. در اطراف امام زاده گورستانی وجود دارد که به شکل پلکانی قرار گرفته و قبور خانوادگی خانواده‌های قدیمی و سرشناس تهران را در خود جای داده است.

بنا بر روایات گوناگون، امام زاده قاسم از نوادگان امام حسن مجتبی علیه‌السلام هستند.

اصول معماری این بنا و پایه گنبد، بنای اولیه را به سده هفتم هجری منتسب‌‌ می‌کند. بنای‌‌‌ امام زاده در زمان شاه طهماسب صفوی تغییرات بسیاری را در خود دید. همچنین در زمان فتحعلی‌شاه قاجار این مکان مقدس توسعه یافت و ایوان بزرگ کنونی در همان زمان بنا شد. شبستان‌های زنانه و مردانه و زائرسرا از جمله امکانات رفاهی موجود در این بنای تاریخی و زیارتی است.

گفتنی است که حرم مطهر این امام زاده که در حوالی دربند و در مناطق شمالی تهران قرار دارد، در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

امام زاده های تهران – امام زاده قاسم

 

تمام آنچه که گفته شد، قطره‌ای از بسیار امام زاده موجود در پایتخت ایران و بخش‌های مختلف آن است. تعداد این اماکن مقدس بسیار است و مجال برای گفتن و نوشتن اندک. امیدواریم که توانسته باشیم سهمی هرچند کم و ناچیز در معرفی این بقعه‌های مبارک ایفا کنیم.

ارسال دیدگاه

لطفا یک نظر بنویسید.
لطفا نام خود را وارد کنید
لطفا آدرس ایمیل خود را وارد کنید.
لطفا یک ایمیل درست وارد کنید