01

اردیبهشت
1401

شناخت باغ موزه نگارستان

ارسال شده توسط: گروه تحریریه آرامش سفر/ 24 0

باغ موزه نگارستان یکی از زیباترین باغ موزه‌های تهران است که در بافت تاریخی جنوب پایتخت نزدیک به بازار بزرگ و البته در نزدیکی میدان بهارستان واقع شده است. این موزه نه تنها قصه‌های تاریخی بسیاری پشت سر گذاشته و وقایع مهمی از تاریخ معاصر ایران را به چشم دیده بلکه یکی از با ارزش‌ترین بناهای میراث فرهنگی است که در حال حاضر به عنوان یکی از زیر مجموعه‌های دانشگاه تهران هم شناخته می‌شود. اگر می‌خواهید درباره این باغ موزه زیبا بیشتر بدانید، در ادامه با ما همراه شوید.

 باغ موزه نگارستان

باغ موزه نگارستان کجاست؟

باغ موزه نگارستان بهارستان در میدان بهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیعی واقع شده است. موقعیت جغرافیایی باغ از جنوب به میدان بهارستان و از شمال به خیابان علایی می‌رسد و البته در نزدیکی سازمان برنامه و بودجه قرار گرفته است. در نتیجه بدون ماشین شخصی و برای رهایی از ترافیک و خستگی رانندگی هم می‌توانید تنها با استفاده از خط ۲ مترو و پیاده شدن در ایستگاه بهارستان به باغ موزه نگارستان دانشگاه تهران برسید.

بهای بلیط ورودی این مجموعه ۵ هزار تومان و بهای ورودی تمامی موزه‌ها ۳ هزار تومان است. این موزه در روزهای دوشنبه همچون دیگر موزه‌های میراث فرهنگی تعطیل است و در دیگر روزهای هفته از ۹ صبح تا ساعت ۱۸ میزبان گردشگران است. اگرچه در ساعت ۱۸ موزه‌ها تعطیل شده، اما گردشگران از محوطه باغ و کافه مجموعه می‌توانند تا ساعت ۲۲ استفاده کنند. در ضمن دانشجویان، اساتید و کارمندان دانشگاه تهران در بازدید از مجموعه نیازی به تهیه بلیط ندارند.

پیشینه باغ موزه نگارستان

باغ نگارستان در سال ۱۲۲۲ هجری قمری تهران توسط فتحعلی شاه قاجار بنا شد و به دلیل نقاشی‌های متعدد، نگاره‌ها و پرتره‌های مختلفی که از دومین شاه قاجار، پسران، همراهان و ملازمانشان داشت، این باغ به نگارستان مشهور شد. اگرچه امروزه هیچ کدام از این نگاره‌های ارزشمند به جای نمانده اما همچنان این مجموعه با نام باغ نگارستان شناخته می‌شود.

فتحعلی شاه این باغ را بسیار دوست داشت و بیشتر روزهای تابستان را خارج از تهران در باغ نگارستان می‌گذراند. این توجه ویژه منجر به این شد تا فتحعلی شاه گلخانه بزرگی به نام نارنجستان را در قسمت شمالی باغ احداث کرده و تزئینات بسیاری به مجموعه اضافه کند. در همین دوران بسیاری از بزرگان کشور نیز برای سلام به شاه و تقدیم هدایا به او پیش از هرگونه سفر در نگارستان به محضر فتحعلی شاه می‌رسیدند.

باغ موزه نگارستان تهران تا زمان ناصرالدین شاه قاجار خارج از مرزهای پایتخت بود و در زمان ناصری با گسترش شهر در سال ۱۲۸۵ هجری قمری نگارستان داخل مرزهای تهران جای گرفت.

 باغ موزه نگارستان

واگذاری مجموعه باغ موزه نگارستان به دیگر ارگان‌ها

موزه نگارستان بهارستان در پی سفر مظفرالدین شاه به اروپا و علاقمندی شاه به تاسیس مدرسه کشاورزی و فلاحت به وزارتخانه واگذار شده و اولین مدرسه کشاورزی ایران توسط معماری بلژیکی در داخل نگارستان تاسیس شد. چندی بعد نیز در جنوب موزه نگارستان، مدرسه مستظرفه نیز به ریاست کمال الملک تاسیس شد.

با واگذاری نگارستان به عدلیه و این تغییر کاربری موجب شد تا نگارستان دیگر بنایی سلطنتی نباشد و به مرور به آن توجهی شود تا اینکه با روی کار آمدن حکومت پهلوی در سال ۱۳۰۷ در موزه نگارستان، بنایی بزرگ توسط وزارت معارف ساخته شد تا به عنوان دارالمعلمین به آموزش و تربیت آموزگاران بپردازد. این دارالمعلمین‌ها توسط معمار روسی الکسی مارکف با تکیه بر معماری ایرانی طراحی و ساخته شد تا اینکه در سال ۱۳۱۱ مفهوم دانشسرا برای پرورش آموزگاران و معلمان آینده وارد ادبیات ایران شد و این ساختمان ها به دانشسرا تبدیل شدند.

کتابخانه باغ موزه نگارستان نیز در سال ۱۳۱۵ تاسیس شده و به مرور برخی از ساختمان‌ها و دانشکده‌های دانشگاه تهران به نگارستان منتقل شد به طوری که نگارستان تا دهه هفتاد خورشیدی دانشکده علوم اجتماعی بود. شاید به همین دلیل است که این مجموعه در حال حاضر همچنان بخشی از دانشگاه تهران است و با انتقال گروه علوم اجتماعی به ساختمان فعلی، باغ موزه نگارستان به پژوهشکده هنر تغییر کاربری داد و در حال حاضر یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های تاریخی دانشگاه تهران است.

باغ موزه نگارستان

موزه‌ها و گالری‌های مختلف باغ نگارستان

همانطور که پیشتر هم گفتیم این مجموعه خود از چندین موزه تشکیل شده است که شامل موزه کمال الملک، تالار اسفرجانی، تالار ملک الشعرای بهار، تالار جهانگیر ارجمند و تالار منیر فرمانفرمائیان می‌شود.

موزه کمال الملک باغ نگارستان شامل ۱۳۰ اثر نقاشی گرانبها و ارزشمند است که همگی به شخص کمال الملک و شاگردانش تعلق دارد. تماشای این مجموعه در تمام روزهای هفته به جز دوشنبه و جمعه تا ساعت ۶ عصر برای علاقمندان هنر و نقاشی امکان پذیر است.

تالار اسفرجانی معماری جالب توجه و راهروهای تو در تو دارد که مزین به انواع تابلوهای نقاشی اثر استاد علی اسفرجانی است. ایشان پیش از فوت ۱۸ اثر فاخر و گران‌قیمت مینیاتور و معرق چرم را به دانشگاه تهران اهدا کردند که در مجموعه باغ موزه نگارستان برای نمایش مهمانان و گردشگران در تالاری به همین نام چیده شده است.

تالار ملک‌الشعرای بهار نیز دیگر قسمت باغ موزه نگارستان است که بیشتر جنبه پژوهشی داشته و شامل اسناد دیجیتال، دست نوشته، عکس‌ها و کتاب‌های این شاعر بزرگ و ارجمند می‌شود.

تالار جهانگیر ارجمند نیز دیگر قسمت موزه نگارستان است که شامل مجسمه‌هایی زیبا و کوچک از مشاهیر، چهره‌های سرشناس و سیاست‌مدارانی می‌شود که همگی توسط استاد هنرمند جهانگیر ارجمند ساخته شده است.

تالار منیر فرمانفرمائیان آخرین گالری باغ موزه نگارستان است. منیر فرمانفرمائیان یکی از اعضای خانواده بزرگ، نامی، اصیل و ثروتمند فرمانفرمائیان بود که به عنوان هنرمندی چیره‌دست نیز شناخته می‌شود. عمده شهرت هنری فرمانفرمائیان برای ترکیب آینه‌کاری، اشکال هندسی، نقش‌ها و نقاشی‌های پشت شیشه ایشان است که امروزه در مراکز هنری بزرگ و مشهوری چون موزه متروپلیتن و موزه گوگنهام نیویورک برای بازدید عموم نمایش داده می‌شود. بخش دیگر آثار و نقاشی‌های این هنرمند نامی نیز در تالار فرمانفرمائیان باغ موزه نگارستان برای علاقمندان هنر و نقاشی به نمایش درآمده است.

آخرین قسمت موزه های باغ نگارستان به نام حافظیه شناخته می‌شود که مشابه با آرامگاه حافظ در شیراز طراحی شده و یکی از قدیمی‌ترین قسمت‌های مجموعه نگارستان به جامانده از دوران فتحعلی شاه است که به دستور وی بنا شد. این قسمت شامل حوض و فواره‌های متعددی می‌شود که در کنار دیگر قسمت‌های این باغ هوای مجموعه را تا حد زیادی خنک نگه داشته، به طوری که اگر در روزهای گرم تابستان هم به باغ سری بزنید هوا تا حدی قابل تحمل بوده و سایه درختان سر به فلک کشیده مانع از تابش مستقیم خورشید می‌شود. از سوی دیگر حوض‌ها و استخرهای متعدد باغ علاوه بر زیبایی و سرسبزی مجموعه هوا را تا حدی خنگ نگه خواهد داشت.

باغ موزه نگارستان

وقایع مهمی که در باغ نگارستان رخ داد

همانطور که گفتیم، باغ موزه نگارستان میزبان وقایع بسیار مهمی در طول تاریخ معاصر بوده که شاید مهم ترین آن را بتوان تاج گذاری محمد شاه قاجار بر روی تخت طاووس قاجاری دانست. البته این موزه حادثه تلخ و ناگواری دیگری هم داشته و آن قتل میرزا ابوالقاسم قائم ‌مقام معروف به قائم مقام فراهانی بوده که در عمارت دلگشای نگارستان به قتل رسید.

تاسیس اولین مدرسه کشاورزی ایران توسط داشر معمار اتریشی، تاسیس مدرسه صنایع مستظرفه به مدیریت کمال الملک در عمارت حوضخانه، تاسیس دانشسرا عالی و تشکیل اولین فرهنگستان ایران در سال ۱۳۱۴، تشکیل موسسه علامه دهخدا و موسسه زبان‌های خارجی و در نهایت تبدیل نگارستان به پژوهشکده هنر دانشگاه تهران از دیگر واقع مهمی است که در این مکان تاریخی رخ داده است.

کافه گردی در باغ موزه نگارستان

باغ نگارستان کافه مجزایی هم از ساختمان موزه‌ها در فضای باز دارد که تا ساعت ۲۲ شب و بعد از تعطیلی موزه از مهمانان با وعده‌های غذایی سرد و گرم، نوشیدنی‌های مختلف سرد و گرم و بهترین قهوه‌ها از مهمانان پذیرایی می‌کند. در نتیجه می‌توانید با خیال راحت از این موزه دیدن کرده، در کافه استراحت کرده و سپس به سراغ دیگر جاذبه های زیبای اطراف بهارستان از جمله مدرسه سپه سالار، بازار بزرگ تهران و محله تاریخی عولاجان بروید و از تهران زیبا و کهن با تجربه حال و هوایی توستالژیک لذت ببرید.

ارسال دیدگاه

لطفا یک نظر بنویسید.
لطفا نام خود را وارد کنید
لطفا آدرس ایمیل خود را وارد کنید.
لطفا یک ایمیل درست وارد کنید